Σάββατο, 27 Φεβρουαρίου 2010

Ναύπλιο: Μικρό ταξίδι στην πρωτεύουσα της αρχοντιάς

Από τον Ντελαρός στον Καποδίστρια κι από τη φυλακή του Κολοκοτρώνη στις ομορφιές του σήμερα
Αποτελεί μία από τις ομορφότερες πόλεις της Ελλάδος. Η αρχοντιά του, η πλούσια ιστορία του, η αρχιτεκτονική και οι φυσικές του ομορφιές κάνουν το Ναύπλιο έναν από τους δημοφιλέστερους προορισμούς! Πρώτη πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους μετά την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό, το Ναύπλιο διαδραμάτισε έναν σπουδαίο εμπορικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ολόκληρος ο νομός Αργολίδας, σήμερα, είναι διάσπαρτος από σπουδαία αρχαιολογικά μνημεία, τα οποία είναι πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο.

Σύντομη ιστορία

Σύμφωνα με τη μυθολογία, τα θεμέλια της πόλης χτίστηκαν από τον ημίθεο Ναύπλιο, που ήταν γιος του Ποσειδώνα και της Δαναΐδας Αμυμώνης. Όπως μαρτυρά και το όνομά του, που στα αρχαία ελληνικά σημαίνει «ναυτικός σταθμός», το Ναύπλιο αποτελούσε ανέκαθεν σημαντική ναυτική δύναμη για την ευρύτερη περιοχή της Νότιας Ελλάδας, αν και τον έβδομο π.Χ. αιώνα υποτάχτηκε στο γειτονικό Άργος, για να γνωρίσει και πάλι καινούργιες δόξες κατά την ελληνιστική περίοδο.
Με την έλευση των Ρωμαίων η πόλη έζησε μια μακρά περίοδο λήθης και παρακμής, μέχρι το 1210, οπότε έγινε φέουδο του ηγεμόνα των Αθηνών Όθωνα Ντελαρός, ενώ το 1377 παραχωρήθηκε στους Βενετούς και ονομάστηκε Νεάπολη της Ρωμανίας. Στη συνέχεια κατελήφθη από τους Τούρκους και αποτελούσε την πρωτεύουσα του οθωμανικού Μοριά, μέχρι το 1686, οπότε και ξαναπέρασε στην κυριαρχία των Βενετών.
Ωστόσο, μια νέα περίοδος τουρκικής κυριαρχίας άρχισε το 1715, για να λήξει οριστικά με την έκρηξη της Επανάστασης του 1821. Το 1828 το Ναύπλιο γίνεται η πρώτη πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους με κυβερνήτη τον Ιωάννη Καποδίστρια, μέχρι το 1831. Αργότερα, η δολοφονία του αφήνει ακέφαλη την Ελλάδα και τότε οι συνθήκες επιβάλλουν την ενθρόνιση του νεαρού Βαυαρού βασιλιά Όθωνα, ο οποίος αποφασίζει να μεταφέρει την πρωτεύουσα στην Αθήνα.
Από τότε το Ναύπλιο παραμένει μια γραφική παραθαλάσσια πόλη. Σε όλα αυτά τα χρόνια της διαδοχικής κυριαρχίας από ξένους κατακτητές προικίστηκε με εξαίρετα πολιτιστικά μνημεία, τα οποία αποτελούν σήμερα ένα μωσαϊκό χρωμάτων που προσελκύει χιλιάδες επισκέπτες, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Παλαιά πόλη

Η παλαιά πόλη του Ναυπλίου χτίστηκε στους πρόποδες του Μεγάλου Βράχου και επεκτάθηκε με γειτονιές γύρω της, που γρήγορα μεγάλωσαν και απέκτησαν νέα πολεοδομική μορφή, σύμφωνα με τις επιταγές της οικιστικής ανάπτυξης. Η οδός Αναστασίου Πολυζωίδη, χωρίζει την παλαιά από τη νέα πόλη. Η παλαιά πόλη έχει ρυμοτομηθεί από την εποχή του Καποδίστρια, με σχεδιασμό του μηχανικού Σταμάτη Βούλγαρη, ενώ η νέα απλώνεται μέχρι και τη διασταύρωση των δύο βασικών εισόδων, τη Λεωφόρο Ασκληπιού και τη Λεωφόρο Άργος-Ναυπλίου. Η περιήγηση στην παλαιά πόλη είναι μια γοητευτική περιπέτεια, μια και είναι συγκεντρωμένα όλα τα πολιτιστικά στοιχεία-αξιοθέατα, από την αρχαία αλλά και τη νεότερη ελληνική ιστορία.
Ο «Μεγάλος Δρόμος» ή Βασιλέως Κωνσταντίνου είναι ο πρώτος δρόμος που φτιάχτηκε στην Ελλάδα με βάση τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές, με πρωτοβουλία του Ιωάννη Καποδίστρια, που ήθελε δρόμους και πόλεις ίδιες με τις προδιαγραφές των ευρωπαϊκών. Στη συμβολή του «Μεγάλου Δρόμου» με την οδό Τερζάκη, βρίσκεται η πρώτη Στρατιωτική Σχολή στην Ελλάδα, ενώ στο τέλος του, στην Πλατεία Συντάγματος, υπάρχει ένα σπουδαίο κτήριο, το βενετσιάνικο οπλοστάσιο, που χτίστηκε το 1713. Από το 1930, φιλοξενεί το Αρχαιολογικό Μουσείο του Ναυπλίου. Στη γωνία των οδών Συγγρού και Πλαπούτα βρίσκεται το σπίτι του Άρμανσπεργκ, του επικεφαλής της Τριανδρίας των Αντιβασιλέων επί Όθωνος. Στη συνέχεια συναντάται το θαυμάσιο Δικαστικό Μέγαρο, ενώ νοτιότερα υπάρχει η οικία του Νικηταρά. Ιδιαίτερο περιηγητικό ενδιαφέρον έχει η επίσκεψη στην Πλατεία των Τριών Ναυάρχων, των Κόρδικτον, Δεριγνύ και Χέυδεν. Στον ίδιο χώρο της πλατείας βρίσκεται το μνημείο του Δ. Υψηλάντη και γύρω της το κτήριο του πρώτου Ελληνικού Γυμνασίου, που χτίστηκε το 1833, και το πρώτο Φαρμακείο. Στην ίδια περιοχή υπάρχει και το κτήριο της πρώτης Ελληνικής Σχολής Ευελπίδων, ιδρυθέν το 1829.
Με χιλιάδες τόμους βιβλίων, έχει εγκατασταθεί η Βιβλιοθήκη του Πολιτιστικού Συλλόγου «Παλαμήδης» στην οδό Αμαλίας. Ο δρόμος από τη Βιβλιοθήκη οδηγεί στην Πλατεία Συντάγματος, όπου βρίσκονταν οι οικίες πολλών αγωνιστών του 1821. Στην ίδια περιοχή υπάρχουν διατηρητέα το κτήριο του Παλαιού Βουλευτικού, που σήμερα φιλοξενεί το Ωδείο, το Τζαμί, το Μουσείο του Ναυπλίου (πρώην ενετικό κτίσμα) και οι φυλακές Λεονάρδου.
Μια επίσκεψη στο Μουσείο του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, στη Μητρόπολη του Ναυπλίου, στον ναό του Αγίου Σπυρίδωνος, όπου δολοφονήθηκε ο Καποδίστριας από τους Μαυρομιχάληδες το 1831, και στην Πινακοθήκη θα γεμίσουν με εικόνες θαυμασμού κάθε επισκέπτη.

Κάστρο Παλαμιδίου

Το επιβλητικό κάστρο του Παλαμηδιού ήταν ένα όραμα του Βενετού αρχιστράτηγου Μοροζίνη, όταν νίκησε τους Τούρκους το 1686 και κατέλαβε το Ναύπλιο. Ο σχεδιασμός του έγινε από τον Γκριμάνι, που ήταν ο κυβερνήτης, του και το χτίσιμο ολοκληρώθηκε το 1714, κατά τη δεύτερη περίοδο της Ενετοκρατίας. Οικοδομήθηκε 216 μέτρα ψηλότερα της επιφανείας της θάλασσας. Η πόλη του Ναυπλίου επικοινωνούσε με γαλαρία, ενώ αργότερα κατασκευάστηκαν τα σκαλοπάτια.
Οι προμαχώνες βρίσκονταν σε τρία επίπεδα.
Σε περίπτωση που ανεβείτε με τα πόδια, θα συναντήσετε πρώτα τον προμαχώνα Γκριμάνι και λίγο μετά τον Ρομπέρ. Οι υπόλοιποι προμαχώνες, με μεγαλύτερο τον ονομαζόμενο Μιλτιάδη, είναι ο Άγιος Ανδρέας, ο Επαμεινώνδας, ο Αχιλλέας και ο Θεμιστοκλής, από τον οποίο ο Χασάν Πασάς γκρέμιζε με δόλο Αρβανίτες. Από τότε, η περιοχή πήρε το όνομα Αρβανιτιά. Ο Βράχος του Παλαμηδίου, που δεσπόζει του Ναυπλίου, πήρε το όνομά του από τον εγγονό του Ποσειδώνα.
Μετά την οχύρωσή του, το Παλαμήδι πρωταγωνίστησε ανάμεσα στο Κάστρο της Αργοναυπλίας και στο Μπούρτζι. Η κυριαρχία των Τούρκων με την κατάληψή του, άλλαξε την τύχη ολόκληρης της Πελοποννήσου.

Μπούρτζι

Σημείο αναφοράς της πόλης του Ναυπλίου, το Μπούρτζι είναι χτισμένο πάνω στο μικρό νησάκι των Αγίων Θεοδώρων. Το πρώτο του όνομα ήταν Castello dello Soglio, δοσμένο από τους Ενετούς, και χτίστηκε από τον Ιταλό μηχανικό Gabello το 1473.
Η είσοδος του όρμου έκλεινε με κινητή αλυσίδα και το Porto Gardena, το λιμάνι της αλυσίδας, όπως ονομαζόταν, γινόταν ένα σίγουρο αγκυροβόλιο. Χρόνια μετά, το Μπούρτζι κατοικήθηκε από τους δήμιους του Παλαμηδίου.
Μπούρτζι στα τουρκοαραβικά σημαίνει νησί-φρούριο, ενώ παλαιότερα το νησάκι είχε το όνομα των Αγίων Θεοδώρων. Απέχει γύρω στα 300 μέτρα από τον λιμενοβραχίονα. Υπήρξε το κέντρο της άμυνας των Ελλήνων στην επιδρομή του Ιμπραήμ. Φρούραρχος της νησίδας διορίστηκε ο Δημήτρης Σαχτούρης, στις 11 Ιουνίου 1825. Στη δεκαετία του 1930 άλλαξε χρήση και έγινε κέντρο του Οργανισμού Τουρισμού. Στη δεκαετία 1960-1970 λειτούργησε σαν ξενοδοχείο πολυτελείας. Σήμερα οι επισκέπτες του μπορούν να χαρούν πολλές μουσικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Ακροναυπλία

Η Ακροναυπλία είναι η Ακρόπολη του Ναυπλίου. Οι Τούρκοι την ονόμαζαν Ιτς Καλέ, που σημαίνει εσωτερικό φρούριο. Το φρούριο χτίστηκε από τους Φράγκους, πέρασε στα χέρια των Βυζαντινών και μετά των Τούρκων. Η Ακροναυπλία ήταν σε πολεμική ετοιμασία μέχρι και το 1821. Στα καποδιστριακά χρόνια, χτίστηκαν μια εκκλησία και ένα νοσοκομείο. Αργότερα, το φρούριο έγινε «Φυλακή του Θ. Κολοκοτρώνη», ο οποίος οδηγήθηκε εκεί με την κατηγορία της συμμετοχής και δράσης σε οργάνωση εναντίον του καθεστώτος. Για συνωμοσία κατηγορήθηκε και ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, που ακολούθησε το 1821 την τύχη του Γέρου του Μοριά, ο οποίος φυλακίστηκε στο ίδιο φρούριο.

Πέτρινο Λιοντάρι

Στην τοποθεσία «Βαυαρικά μνήματα», κοντά στη συνοικία Πρόνοια, βρίσκεται το Πέτρινο Λιοντάρι, φιλοτεχνημένο από τον Γερμανό γλύπτη Ζίγκελ, επάνω στον Βράχο του Παλαμηδίου, το 1836. Το γλυπτό έγινε με εντολή του πατέρα του Όθωνα, βασιλιά Λουδοβίκου, ως μνημείο για τους νεκρούς ομοεθνείς του από τύφο, το 1833-34.

Παλαιό Τζαμί

Στην οδό Σταϊκοπούλου βρίσκεται το Μεγάλο Τζαμί που οικοδομήθηκε το 1730. Στην Πλατεία Συντάγματος διατηρείται το Παλαιό Τζαμί, που λειτούργησε ως Αλληλοδιδακτικό Σχολειό επί Καποδίστρια.
-=================

ΜΟΥΣΕΙΑ

Αρχαιολογικό Μουσείο

Το Αρχαιολογικό Μουσείο του Ναυπλίου στεγάζεται στο τριώροφο πετρόκτιστο κτήριο της Πλατείας Συντάγματος, εκθέτοντας σπουδαία ευρήματα της Προϊστορικής και Μυκηναϊκής περιόδου. Στο ισόγειο βρίσκονται τα γραφεία της Δ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. Στον πρώτο όροφο εκτίθενται αξιόλογα προϊστορικά ευρήματα, που συλλέχθηκαν απ' όλο τον νομό Αργολίδας. Ξεχωρίζει μια χάλκινη πανοπλία που βρέθηκε σε θαλαμωτό τάφο των Δεντρών και ανήκει στον δέκατο τέταρτο αιώνα π.Χ., αλλά και ο «Άρχων της Ασίνης», ένα μυκηναϊκό ειδώλιο, χρονολογούμενο στον δωδέκατο αιώνα π.Χ.
Πολλά και ποικιλόμορφα αγγεία της Γεωμετρικής εποχής, κεραμικά κτερίσματα τάφων, σειρά ειδωλίων και εκθέματα των ιστορικών χρόνων του νομού Αργολίδας φιλοξενούνται στον δεύτερο όροφο.
Το μουσείο είναι ανοιχτό καθημερινά εκτός Δευτέρας.

Πολεμικό Μουσείο

Το Πολεμικό Μουσείο της Αθήνας έχει παράρτημα στο Ναύπλιο, ενώ στεγάζεται σε ένα επιβλητικό και εντυπωσιακό κτήριο, που ο Ιωάννης Καποδίστριας είχε διαλέξει για να στεγάσει τη Σχολή Ευελπίδων, το 1828. Η λειτουργία του ως Πολεμικό Μουσείο ξεκίνησε το 1988. Στο μουσείο εκτίθεται πολεμικό υλικό διαφόρων εποχών και προτομή του Καποδίστρια. Η προσφορά των κατοίκων της Αργολίδας σε υλικό, συμπληρώνει την ιστορία της Σχολής Ευελπίδων και τη Νεότερη Στρατιωτική Ιστορία, από την Επανάσταση του 1821 μέχρι την Απελευθέρωση της Κατοχής το 1944, που η διαδρομή της εκτίθεται στο Πολεμικό Μουσείο. Το μουσείο εμπλουτίζεται με ένα εξαιρετικό φωτογραφικό αρχείο, που συγκλονίζει τον επισκέπτη, αφιερωμένο στις επιπτώσεις του Β’ Παγκοσμίου πολέμου στην ελληνική επικράτεια.
Στα εκθέματα περιλαμβάνονται έργα τέχνης και χειροτεχνίας της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.
Το Πολεμικό Μουσείο λειτουργεί καθημερινά 9 π.μ.-2 μ.μ. εκτός Δευτέρας.

Λαογραφικό Μουσείο

Το Λαογραφικό Μουσείο Ναυπλίου θεωρείται ένα από τα καλύτερα της χώρας. Ανήκει στο Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα και ιδρύθηκε το 1974, με την ονομασία «Βασίλειος Παπαντωνίου», με σκοπό τη μελέτη, την έρευνα και τη διάσωση αλλά και την προβολή και ανάδειξη του ελληνικού λαογραφικού πλούτου. Πάνω από 25.000 εκθέματα φιλοξενούνται, με σπάνιες συλλογές από φορεσιές, κεντήματα, υφαντά, παραδοσιακά σκεύη και πλούσια βιβλιοθήκη. Ξεχωρίζουν παλαιοί χάρτες της πόλης του Ναυπλίου, φωτογραφίες με παραδοσιακές λαϊκές στιγμές, ενώ έργα χειροτεχνίας φτιαγμένα με μεράκι πωλούνται στους επισκέπτες. Το ίδρυμα τυγχάνει πανευρωπαϊκής εκτίμησης και αναγνώρισης και έχει τιμηθεί το 1981 με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείου της χρονιάς. Εκδίδει επίσης βιβλία, κάρτες, αφίσες και εξαιρετικά ημερολόγια, αλλά και ετήσιο επιστημονικό περιοδικό με τίτλο Εθνογραφικό. Είναι επίσης, παραγωγός δίσκων ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, που πωλούνται στο κοινό που το επισκέπτεται.

Παιδικό Μουσείο

Στην αποθήκη του παλιού Σιδηροδρομικού Σταθμού του Δήμου Ναυπλίου φιλοξενείται το Μουσείο Παιδικής Ηλικίας ο «Σταθμός». Στο Παιδικό Μουσείο βρίσκονται συλλογές από παλιά και παραδοσιακά παιχνίδια, όπως κούνιες, πατίνια, όμορφα κουνιστά ξύλινα αλογάκια, αντικείμενα χρήσης όπως μπιμπερό και κουδουνίστρες, αλλά και Θέατρο Σκιών και Κουκλοθέατρο. Εκπαιδευτικά αξιόλογα προγράμματα για παιδιά φιλοξενούνται στο Παιδικό Μουσείο, έργο του Ιδρύματος «Βασίλειος Παπαντωνίου».

ΠΑΡΑΛΙΕΣ

Αρβανιτιά

Η πιο δημοφιλής παραλία του Ναυπλίου είναι αυτή της Αρβανιτιάς. Απλώνεται κάτω από το Παλαμήδι, και ονομάστηκε έτσι όταν οι Τούρκοι το 1770 «γκρέμισαν» με δόλο χιλιάδες Αλβανούς που δεν υπάκουσαν στον Σουλτάνο. Το μήκος της είναι γύρω στα 200 μέτρα και τα πεντακάθαρα νερά της «σηκώνουν» πάντα γαλάζια σημαία. Πολύκοσμη και λειτουργική, προσφέρει ανέσεις στους λουόμενους.

Καραθώνα

Σε μήκος περίπου 3 χιλιομέτρων, απλώνεται πίσω από τον Βράχο του Παλαμηδίου, η όμορφη παραλία της Καραθώνας. Πολλά φοινικόδεντρα, αρμυρίκια και ευκάλυπτοι πλαισιώνουν τον δρόμο που εκτείνεται κατά μήκος της ακτής. Το μικροσκοπικό Ποντικονήσι, που σχεδόν εφάπτεται στη δυτική πλευρά της παραλίας, τονίζει την ομορφιά της παραλίας, που απέχει 5 μόλις λεπτά από την πόλη του Ναυπλίου.
-===================================================
Χρήσιμα Τηλέφωνα
Νοσοκομείο: 27520 98100, 27520 27309
Αστυν. Τμήμα Ναυπλίου: 27520 27776
Πυροσβεστική: 27520 22199
Λιμεναρχείο: 27520 22974
Δημαρχείο Ναυπλίου: 27520 23332
ΚΤΕΛ Αργολίδος: 27520-27323
Αποστάσεις
Αθήνα - Ναύπλιο: 144 χμ. Οδικώς θα χρειαστείτε περίπου μιάμιση ώρα.
του Δημήτρη Σταθόπουλου, από το περιοδικό "Nemecis", τεύχος 82