Πέμπτη, 26 Αυγούστου 2010

Ναύπλιο - Ταξιδευτής στη θάλασσα του χρόνου

Με βαριά νοσταλγία και έντονη προσμονή κατέβηκα για ολιγοήμερες διακοπές, στον τόπο που έζησα τρια από τα πιο όμορφα χρόνια της ζωής μου. Αποφάσισα να επισκεφτώ ξανά όλα εκείνα που αγάπησα και να τα μοιραστώ με όσους καταλαβαίνουν, πως ένας τόπος ξένος κάποιες φορές γίνεται τόπος μας και πως άγνωστοι μέχρι πριν λίγο άνθρωποι, λογίζονται αδέρφια.

Το τοπίο είναι μαγικό μέσα από τις αντιθέσεις του και οι ιστορίες που διηγούνται τα λίθινα παιδιά του, είναι όλες και κάθε μια ξεχωριστά και από ένα μαγικό παραμύθι. Κάποτε ήταν μια βενετσιάνα πριγκίπισσα που μου ψιθύρισε τα κτυποκάρδια και τα ονειροπολήματα της στο Παλαμήδι, κάποια άλλη φορά η κλαγγή των χάλκινων όπλων της μυκηναϊκής στρατιάς που ήχησε στην Τίρυνθα, μετά μια Μιδεάτικη πρωτοχριστιανική καμπάνα κελάηδησε την αγάπη του Κυρίου και κάποτε άλλοτε ένας γεροπλάτανος που είχε ακούσει όλα των οπλαρχηγών τα σχέδια για τον ξεσηκωμό στ΄Ανάπλι, μου τα διηγήθηκε μέσα από τα θροΐσματα των φύλλων του...Αν ήθελα λοιπόν να αρχίσω την περιγραφή των εμπειριών μου για κάθε μια από τις μέρες που έζησα σε αυτή τη γη, μόνο ένα πρόλογο θα μπορούσα αβίαστα και αναπόδραστα να χρησιμοποιήσω. Κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη βάλε κλώθο να γυρίσει, παραμύθι να αρχινίσει... Άλλωστε μαζί μου συμφωνεί και ο Φώτης Κόντογλου «...η ιστορία τ' Αναπλιού μοιάζει με παραμύθι». Πράγματι η θρυλική κα-στροπολιτεία, προσφέρει τη σαγήνη του μύθου της και όσες φορές και αν έρθω, η θέα του Παλαμηδιού που κρέμεται πάνω στον κάθετα κομμένο βράχο, μου κόβει την ανάσα.Προσεγγίζω την πρώτη πρωτεύουσα του ελεύθερου Ελληνικού κράτους, γνωστό ως Ναύπλιο στους περισσότερους, Ανάπλι για τους ντόπιους. Έχει χαρακτηριστεί μια από τις ερωτικότερες πόλεις της χώρας και θεωρείται πόλη μουσείο.
Η ιστορία αυτής της πανέμορφης παραθαλάσσιας νύμφης ξεκινά 5000 χρόνια πριν, καθώς ανασκαφές στην περιοχή της Ακροναυπλίας, έχουν με βεβαιότητα αποδείξει την ύπαρξη οργανωμένου οικισμού. Μεταγενέστερα, κατά την μυκηναϊκή εποχή, θα αποτελέσει το επίνειο των Μυκηνών και θα λειτουργεί για αιώνες ως εμπορικό και στρατιωτικό λιμάνι.
Μετά την κατάληψη των Ρωμαίων το Ναύπλιο παρακμάζει, για να ξαναζωντανέψει και να ζήσει μέρες δόξας στα κατοπινά Βυζαντινά χρόνια. Ιππότες, πριγκιποπούλες, δούκες, βαρόνοι αλλά και πειρατές, διαδέχτηκαν το δεσποτάτο και για το Ανάπλι, αρχίζει μια παρατεταμένη εποχή περιπετειών αλλά και μεγαλείου... "...και των Αρμάτω' οι ταραχές, όχθρητες, και τα βάρη..." Αρχικά καταλαμβάνεται από τον Γάλλο πρίγκιπα Βιλεαρδουίνο, αλλά πολύ σύντομα και κάτω από έντονες πιέσεις, παραχωρείται στο Φρά-γκο δούκα Ντε Λα Ρος.
Αυτό σηματοδοτεί την επονομαζόμενη Α' Ενετοκρατία και το Ναύπλιο γνωρίζει μέρες δόξας και μεγαλείου, καθώς ενετικές βούλες και φράγκικα οικόσημα κοσμούν την ιστορία του.
Τώρα αρχίζει να τειχίζεται το Παλαμήδι και να συμπληρώνονται τα οχυρωματικά έργα στην Ακροναυπλία, ενώ το λιμάνι οργανώνεται σε δυναμικό εμπορικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής. Οι Τούρκοι αντιλαμβανόμενοι την δυναμική του τόπου, θα αποπειραθούν επανειλημμένα να κάμψουν την ενετική αντίσταση και να πάρουν το Ανάπλι που ανθίσταται σθεναρά, μέχρι που εν τέλει καταλαμβάνεται. Ωστόσο η οθωμανική παραμονή σε αυτή τη φάση είναι πρόσκαιρη. Οι Ενετοί διεκδικούν εκ νέου την κυριαρχία της πόλης και το 1686 καταφτάνει ο Μοροζίνι που γίνεται αποδεκτός ως ελευθερωτής, καθώς οι γηγενείς προτιμούν σαφώς την φιλόκαλη και φιλελεύθερη ενετοκρατία από το τούρκικο διαφέντεμα.
Αρχίζει λοιπόν η δεύτερη φάση Ενετοκρατίας και η δύναμη της πόλης εκτινάσσεται. Προχωρούν περαιτέρω τα οχυρωματικά και οικιστικά σχέδια και το λιμάνι μετατρέπεται σε οικονομικό, εμπορικό και διοικητικό κέντρο, σε πυρήνα δηλαδή της δύναμης των Eνετών στην ανατολική Μεσόγειο. Το πόσο σημαντικό θεωρείται άλλωστε από τους Ενετούς, φαίνεται και από το όνομα που επιλέγουν να του δώσουν, Napoli di Romania! Τριάντα χρόνια αργότερα, οι Οθωμανοί επιστρέφουν και αυτή τη φορά είναι αποφασισμένοι να μείνουν αρκετά.
Με το ξέσπασμα του αγώνα, η πόλη του Ναυπλίου θε-ωρείται από τον αρχιστράτηγο Κολοκοτρώνη, ζωτικής σημασίας και τα σχέδια απελευθέρωσής του αρχίζουν να ετοιμάζονται άμεσα.Στις 30 Νοέμβρη του 1822, ανήμερα της γιορτής του Αγίου Ανδρέα, ο τοπικός ήρωας οπλαρχηγός Στάικος Σταϊκόπουλος με τα παλληκάρια του, απελευθερώνει το Παλαμήδι και τρεις μέρες αργότερα η πόλη παραδίδεται στον Κολοκοτρώνη. Οι κάτοικοι ως ευχαριστώ στον άγιο που έκανε το θαύμα του θα χτίσουν εκκλησιά και θα του την αφιερώσουν. Οι εξαιρετικές για τα δεδομένα της εποχής υποδομές που άφησαν στο διάβα τους οι Ενετοί, καθιστούν την πόλη ιδανική για «Έδρα Προσωρινής Διοίκησης της Επανάστασης», ενώ όταν αργότερα το νεοϊδρυθέν κράτος ψάχνει πόλη ικανή να φιλοξενήσει το νέο κυβερνήτη το Ναύπλιο επικρατεί έναντι των λοιπών διεκδικητριών πόλεων.Έτσι 8 Γενάρη του 26, η πόλη γίνεται πρώτη πρωτεύουσα της χώρας. Δυστυχώς οι παραδοσιακές έχθρητες και τα αντικρουόμενα μικροσυμφέροντα της ράτσας μας, επιφύλασσαν στο Ναύπλιο και την πικρή μοίρα της δολοφονίας του Καποδίστρια. Αργότερα φιλοξενεί προσωρινά τον πρώτο Βασιλιά της Ελλάδας, Όθωνα, μέχρι που αποφασίζεται από τους Βαυαρούς συμβούλους, η πρωτεύουσα να μεταφερθεί στην Αθήνα.

Πόλη μαγική και ονειρεμένη Χιλιάδες άνθρωποι κάθε χρόνο που επισκέπτονται το Ναύπλιο μαγεύονται από την απίστευτη ομορφιά της πόλης και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι σε πολλούς θυμίζει κάτι από ιταλική Νάπολι ή και Φλωρεντία. Το βενετσιάνικο χρώμα είναι έντονο σε κάθε σοκάκι και καλντερίμι, ενώ που και που, ο επισκέπτης παρατηρεί οθωμανικές πινελιές πάνω στον καμβά που δημιουργούν τα πανέμορφα νεοκλασικά αρχοντικά.
Αυτή η πολυμορφία του, το καθιστά αρχιτεκτονικά ανεπανάληπτο για τα Ελληνικά δεδομένα και ταυτόχρονα μια πόλη προστατευόμενη από το Υπουργείο Πολιτισμού, μια πόλη δηλαδή ζωντανό μουσείο. Αρχιτεκτονικά θαύματα αποκαλύπτονται στα στολισμένα με βουκαμβίλιες σοκάκια της παλιάς πόλης. Αναπάντεχες κρυφές γωνιές φανερώνουν οι πολυάριθμες δρομόσκαλες με τις οποίες κάποτε ξεχώριζαν οι μαχαλάδες και μικρές, ελάχιστες θα έλεγε κανείς, πλατείες ξεφυτρώνουν ανάμεσα στα διώροφα και ενίοτε τριώροφα παλιά αρχοντικά. Κρυφό καμάρι τούτης της πόλης, είναι η πανέμορφη μαρμάρινη κρήνη μια ανάσα από την πλατεία Συντάγματος που λέγεται ότι υπήρξε κάποτε το «νυφοπάζαρο», καθώς εκεί διαλέγανε νύφες τα παλληκάρια, μέσα από το γυναικομάνι που πηγαινορχότανε με τα σταμνιά και τα λαγήνια. Άλλη ρομαντική ανάμνηση αλλοτινών καιρών και το παλιό ρολόι που στέκει κάτω από το Παλαμήδι, ρυθμίζεται καθημερινά και λειτουργεί ασταμάτητα τόσα χρόνια τώρα. Οι παλιότεροι αναπολώντας με νοσταλγία τα νιάτα τους, θυμούνται πως το ρολόι ήταν και το σημείο για τα πρώτα δειλά ραντεβουδάκια, καθώς προσφέρει απολαυστική θέα στους ρομαντικούς αλλά και την απαραίτητη απομόνωση στους ερωτευμένους.
Ο καλύτερος τρόπος για να περιηγηθεί κανείς στην «παλιά πόλη» όπως λέγεται, είναι το μικρό τρενάκι που περιμένει τους επισκέπτες αραγμένο στο λιμάνι, απέναντι από την πλατεία «Φιλελλήνων». Για όσους ωστόσο προτιμούν το σουλάτσο στα καλντερίμια, η προτιμότερη αφετηρία είναι η νεοαναστηλωμένη «Πύλη της Ξηράς» στα ανατολικά της πόλης, κάτω από τον ίσκιο του Παλαμηδιού. Στα άδυτα της ιστορίας... Ξεκινώντας από την «Πύλη» το πρώτο που μας τραβά την προσοχή είναι το παρκάκι με τον παλιό σταθμό των τρένων και την αραγμένη εκεί ατμομηχανή. Σε αυτό το πάρκο δεσπόζει περήφανο το ορειχάλκινο άγαλμα του «Καβαλάρη Γέρου του Μοριά», τριγυρισμένο από τέσσερα πανομοιότυπα κανόνια.
Το έργο αυτό, που έχει και δίδυμο αδέρφι του μπροστά από την παλαιά βουλή στην Αθήνα, είναι έργο του Λάζαρου Σώχου. Ο Κολοκοτρώνης εμφανίζεται έφιππος όπως άλλωστε ήθελε τους Κολοκοτρωναίους ο λαός. "Καβάλα παν στην εκκλησιά, καβάλα προσκυνούνε, καβάλα παίρν' αντίδωρο από του παππά το χέρι..." Λέγεται ότι το προτεταμένο χέρι του στρατηγού αποτυπώνει το σύνθημα της έναρξης της μάχης των Δερβενακίων, όταν ο στρατηγός αντί για το καθιερωμένο του «ορμάτε παλληκάρια», στάθηκε σιωπηλός και ασάλευτος και σήμανε την μάχη σημαδεύοντας με το χέρι του το τούρκικο λεφούσι. Απέναντι από το παρκάκι αυτό, συναντούμε το Δικαστικό Μέγαρο, τον προαύλιο χώρο του οποίου κοσμούν οι προτομές των ηρωικών δικαστών Τερτσέτη και Πολυζωίδη. Και τούτη η γωνιά της πόλης είναι συνδεδεμένη με τον Κολοκοτρώνη, καθώς οι δύο περήφανοι δικαστές δεν υπέκυψαν στα συμφέροντα των προυχόντων και αρνήθηκαν να του επιδώσουν καταδικαστική απόφαση, στην επονείδιστη εκείνη δίκη.Συχνά η πόλη του Ναυπλίου αποδεικνύεται πέτρινο εγχειρίδιο ιστορίας, και τούτο φαίνεται στην αμέσως επόμενη πλατεία, την πλατεία του Καποδίστρια, όπου στέκει ο ανδριάντας του πρώτου κυβερνήτη. Η πόλη αποτυπώνει σε μέτρα, αυτό που η ιστορία έγραψε σε χρόνια. Πρώτα ο Κολοκοτρώνης κλήθηκε να ματώσει για την λευτεριά και έπειτα ο Καποδίστριας κλήθηκε να κυβερνήσει το έθνος. Αντίκρυ, η ιστορική πλατεία των «Τριών Ναυάρχων», όπου τελέστηκαν τα επινίκια της ναυμαχίας του Ναβαρίνο, προς τιμή των τριών προστατιδών δυνάμεων. Εδώ δεσπόζει το μνημείο του Όθωνα και το σημερινό Δημαρχείο. Αυτό το κτήριο έχει ιστορία σημαντική και μεγάλη, καθώς στέγασε στα 1833 το πρώτο «Γυμνάσιο» της χώρας, ενώ αντίκρυ το Φαρμακείο του Βονιφάτιου Βοναφίν, στο οποίο σύμφωνα με την παράδοση ταριχεύτηκε ο Καποδίστριας.Ακολουθώντας το πλακόστρωτο δρομάκι, περνώντας ανάμεσα σε αξιόλογα εμπορικά καταστήματα και γραφικότατα καφέ, φτάνουμε στο κέντρο της «παλαιάς πόλης», την δραστήρια πλατεία Συντάγματος. Ονομάστηκε από την εποχή των Ενετών ακόμη «πιάτσα ιτάλια» και αποτελεί μετά την παραλία, το πλέον αγαπημένο σημείο συνάντησης των ντόπιων, το επίκεντρο των πολιτιστικών δρωμένων και την καρδιά του σύγχρονου Ναυπλίου. Την εποχή της επανάστασης οι Ναυπλιώτες την ονόμαζαν «Πλατεία Πλατάνου», προς τιμή ενός τεράστιου γεροπλάτανου στην σκιά του οποίου συγκεντρώνονταν οι ντόπιοι οπλαρχηγοί και σχεδίαζαν τον «σηκωμό». Η βόλτα συνεχίζεται... Προχωρώντας στην πόλη, αντιλαμβανόμαστε ότι σχεδόν κάθε σημαίνον κτήριο, αποτελεί και μια ιστορική παρακαταθήκη ετών.
Το σημερινό Πολεμικό Μουσείο επί παραδείγματι, σφράγισε την ιστορία του Έθνους, καθώς στέγασε την πρώτη Σχολή Ευελπίδων και μετέπειτα, το πρώτο Υπουργείο Στρατιωτικών.
Η οικία του Αντιβασιλέα Μάουερ και το μέγαρο Άρμανσμπεργκ, θυμίζουν στον επισκέπτη την εποχή της αντιβασιλείας, το πέρασμα των Βαυαρών και του ανηλίκου τότε ακόμα Όθωνα. Αξιοπρόσεχτα επίσης αλλά και ιστορικά και τα δυο τζαμιά της πόλης. Στο πρώτο που ονομάστηκε «Βουλευτικόν», συνεδρίαζε η πρώτη Βουλή των απελευθερωμένων Ελλήνων, ενώ το «Τριανόν» που βρίσκεται στην πλατεία Συντάγματος και λειτουργεί σήμερα ως κινηματοθέατρο κατά την Β' Ενετοκρατία φιλοξένησε φραγκισκανούς μοναχούς, μετέπειτα λειτούργησε ως καθολικός ναός και τέλος υποδέχτηκε τα πρώτα μαθητούδια του Καποδιστριακού «Αλληλοδιδακτικού Σχολείου». Η επιβλητική παλιά βενετσιάνικη οπλοθήκη, σήμερα φιλοξενεί το Αρχαιολογικό Μουσείο, ένα από τα πληρέστερα και σημαντικότερα της Ευρώπης. Εδώ φυλάσσονται εκθέματα προϊστορικών κέντρων της περιοχής, αντικείμενα της Μυκηναϊκής εποχής από Μηκύνες, Μιδέα, Επίδαυρο, Τίρυνθα και ευρήματα Ιστορικών χρόνων.
Αξιοπρόσεχτη επίσης η Δημοτική Βιβλιοθήκη «Παλαμήδης», ένα πανέμορφο νεοκλασικό τριώροφο που φιλοξενεί έργα σύγχρονων ελλήνων ζωγράφων καθώς και έργα σπουδαίων ελλήνων λογοτεχνών όπως Τερζάκη, Καρούζου και Ραγκαβή. Το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα «Βασίλειος Παπαντωνίου», από την άλλη, περιλαμβάνει περισσότερα από 20.000 σπάνια εκθέματα, και έχει βραβευτεί το 1981 με το «Ευρωπαϊκό Βραβείο του Μουσείου της Χρονιάς», για την συνεισφορά του στη λαογραφική κληρονομιά ολόκληρης της Ευρώπης. Βυζαντινή κληρονομιά... Για όσους κουράστηκαν, πείνασαν ή δίψασαν από την πεζοπορία, η παραλιακή ζώνη του Ναυπλίου με τις γραφικές και πεντακάθαρες ταβέρνες στην προκυμαία, είναι ότι πρέπει για ολόφρεσκο ψαράκι και χαλαρωτικό καφεδάκι απέναντι από το Μπούρτζι. Αφού στυλωθεί ο διαβάτης και πάρει δυνάμεις, ας συνεχίσει το σεργιάνι στην πόλη και την ιστορία της, μέσα από την βυζαντινή και ορθόδοξη κληρονομιά της.
Την νεώτερη ιστορία του έθνους καταμαρτυρούν οι εκκλησιές του Ναυπλίου. Ο θρυλικός ναός του Αγ. Σπυρίδωνα, χτίστηκε στα 1702 και έγινε ευρύτερα γνωστός από τη δολοφονία του Ι. Καποδίστρια. Στο εξωτερικό του, εντοιχισμένη πλάκα και υαλόφρακτη θήκη με τη σφαίρα του φονικού, θυμίζουν τo τραγικό γεγονός και το άδικο και πρόωρο τέλος του τεράστιου αυτού Έλληνα. Σημαντικότατη επίσης θεωρείται και η Αγία Σοφία, 14ου αιώνα, η παλαιότερη από τις σωζόμενες εκκλησίες της πόλης, η οποία αναφέρεται στα οθωμανικά κιτάπια ως η πρώτη εκκλησιά στην οποία δόθηκε επισήμως από τους Οθωμανούς άδεια, να τελεστεί ορθόδοξη Θεία Λειτουργία. Άρρηκτα συνδεδεμένος με την νεώτερη ιστορία του ελληνισμού και ο βυζαντινού ρυθμού ναός "Γενέσιον τις Θεοτόκου" καθώς εδώ η πόλη υποδέχτηκε και κήδευσε τον Morosini, εδώ κηδεύτηκε ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ο Ιωάννης Καποδίστριας, και ο Δημήτριος Υψηλάντης. Θεωρείται σπανιότατη εκκλησία με ιδιαίτερη καλλιτεχνική αξία καθώς διαθέτει για εσωτερικό διάκοσμο, αντίγραφο του Μυστικού Δείπνου του Λεονάρδο ντα Βίντσι. Ακριβώς απέναντι της, στέκει το πέτρινο λατρευτικό αφιέρωμα στον τοπικό προστάτη και πολιούχο της πόλης Άγιο Αναστάσιο.
Τέλος πανέμορφος παραμένει μέχρι τις μέρες μας ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Γεωργίου. Ο Λέοντας των χαμένων Βαυαρών... Έξω από τα πάλαι ποτέ τείχη της παλιά πόλης και σκαρφαλωμένη στο βουνό που κρύβει την παραλία της Καραθώνας, υπάρχει μια ακόμη ιστορική και φημισμένη συνοικία, που αξίζει να επισκεφτεί κανείς, η Πρόνοια. Χρωστά το όνομά της στο γεγονός ότι σε αυτό το σημείο «ελήφθη πρόνοια» και παραχωρήθηκαν εκτάσεις για οίκηση από τον Καποδίστρια, σε διωγμένους από τους Τούρκους Κρητικούς και λοιπούς νησιώτες. Εκτός από την πανέμορφη εκκλησία της, η συνοικία αυτή διαθέτει και το περίφημο μαρμάρινο «Βαυαρικό λιοντάρι», που καταγράφεται στην ιστορία της μετεπαναστατικής Ελλάδας, ως το πρώτο μνημείο της και το οποίο κατασκευάστηκε και στήθηκε εις μνήμην των χαμένων από τον λοιμό στρατιωτών του Όθωνα. Επίσης χαρακτηριστικό της περιοχής, είναι και το νεκροταφείο με τα περίφημα γλυπτά του Χαλεπά, ενώ στο σημείο που βρίσκονταν παλιά τα ανακτορικά συγκροτήματα του Όθωνα, σήμερα υπάρχει ο ανδριάντας του.
Στην άκρη του Ναυπλίου... Ακόμη και αν το Ναύπλιο είχε τούτα μόνο να προσφέρει, πάλι θα ήταν αρκετά. Ωστόσο αυτό που καθιστά το Ναύπλιο πασίγνωστο στα πέρατα του κόσμου είναι τα τρία εμβληματικά του κάστρα. Παλαμήδι, Μπούρτζι και Ακροναυπλία. Το ένα τρανότερο και θρυλικότερο από το άλλο, προσφέρουν συνδυασμένα ένα θέαμα ακαταμάχητο και μοναδικό. Το πιο παλιό η Ακροναυπλία, αποτελούσε για χρόνια το πιο καλά οχυρωμένο μέρος του Ναυπλίου. Κάποτε αποτελούνταν από τρία μικρότερα κάστρα προμαχώνες.
Τα δύο στέκουν ακόμα. Στο νότο της, δεσπόζει το βυζαντινό «Ελλήνων Κάστρο», η πιο ζωντανή απόδειξη της αίγλης και της εμπορικής ακμής που απέχτησε η πόλη, στα χρόνια των βυζαντινών αυτοκρατόρων. Δυτικά απαντάται το «Κάστρο των Φράγκων», με εξελιγμένο σύστημα από πυροβολεία και επάλξεις, η πρώτη ολοκληρωμένη απόπειρα των Ενετών για οχυρωματικά μέτρα στην πόλη. Ένα τρίτο κάστρο μικρότερο, έστεκε εκεί που σήμερα βρίσκεται το Ξενία.
Η ανάβαση στην Ακροναυπλία είναι σχετικά δύσκολη αν αποφασίσει κανείς να διανύσει την απόσταση με τα πόδια. Όσοι την αποτολμούν ωστόσο αποζημιώνονται, καθώς η θέα που προσφέρει προς την πόλη από τη μια μεριά και προς την θάλασσα της Αρβανιτιάς από την άλλη, κυριολεκτικά κόβει την ανάσα. Όσοι πάλι προτιμούν την βολή και τις ανέσεις τους με λίγη προσοχή στην οδήγηση φτάνει μέχρι σχεδόν την κορυφή και το αμάξι. Το θρυλικό Παλαμήδι... Το πιο περήφανο ωστόσο και μεγαλοπρεπές κάστρο του Ναυπλίου είναι το Παλαμήδι. Μπαρουτοκαπνίστηκε άπειρες φορές, πέρασε στην συνείδηση των εξεγερμένων ελλήνων ως φρούριο σύμβολο της απελευθέρωσης και λατρεύτηκε όσο κανένα άλλο.
"Όλα τα κάστρα κι αν χαθούν, όλα κι αν γκρεμιστούνε, το Παλαμήδι το όμορφο θεός να το φυλάξει", τραγούδησε ο ανώνυμος Έλληνας, δείχνοντας έτσι το θαυμασμό και την περηφάνια του για τούτες τις πελεκημένες πέτρες. Κάθε τι που το αφορά θεωρείται θρυλικό. Ακόμα και τα σκαλοπάτια του ο λαός δεν μπήκε στον κόπο να τα μετρήσει. Τα θέλησε χίλια, με το τελευταίο να σπάει κάτω από τον καλπασμό του αλόγου του Κολοκοτρώνη όταν οι Τούρκοι του παρέδιδαν την πόλη. Κατασκευάστηκε από τους Βενετσιάνους και αποτελεί ένα εξαιρετικά περίπλοκο σύμπλεγμα οκτώ προμαχώνων, ο καθένας από τους οποίος φέρει το όνομα ενός διάσημου αρχαίου έλληνα στρατηγού. Για αυτό μην απορήσετε αν κάποιος ντόπιος σας δείξει προς το Παλαμήδι και σας πει «απ΄ την μεριά του Λεωνίδα».
Το Παλαμήδι θεωρήθηκε απόρθητο τόσο εξαιτίας τους ύψους του όσο και για την τεχνοκατασκευαστική του αρτιότητα. Είναι το πιο περίτεχνο, πολύπλοκο και καλοδιατηρημένο σύμπλεγμα ενετικών προμαχώνων της ανατολικής Μεσογείου και έχει χρησιμοποιηθεί ποικιλοτρόπως σε διάφορες φάσεις της ιστορίας. Από φυλακή πολιτικών και ποινικών κρατουμένων, μια γνω-στή τρύπα του φέρεται άλλωστε και ως φυλακή του Κολοκοτρώνη μέχρι φρουραρχείο και διοικητήριο. Η επίσκεψη στο Παλαμήδι είναι ευκολότερη από όσο φαίνεται καθώς είναι προσβάσιμο από τον αυτοκινητόδρομο και το αγνάντι που προσφέρει προς την Καραθώνα μοναδικό. Τα βράδια οι ντόπιοι το φωταγωγούν και το θέαμα που προσφέρει καθώς ο βράχος υψώνεται κάθετος πάνω από το λιμάνι του Ναυπλίου και καθρεφτίζεται στα νερά είναι πραγματικά υπέροχο.
Το χαϊδεμένο, το θαλασσοδαρμένο... Το μόνο που θα μπορούσε να συναγωνιστεί την αίγλη του Παλαμηδίου είναι το αντικρινό του Μπούρτζι. Πρόκειται για πυργοσύμπλεγμα των Ενετών που το κατασκεύασαν εκμεταλλευόμενοι μέχρι και την τελευταία σπιθαμή του νησιού των Αγίων Θεοδώρων. Βρίσκεται σε απόσταση 450 μέτρων απέναντι απ΄ το μόλο και όποιος επιθυμεί όχι μόνο να το θαυμάσει αλλά και να το περπατήσει μπορεί να το επισκεφτεί με τις πολυάριθμες βαρκούλες που περιμένουν αραγμένες στο λιμάνι.
Οι Φράγκοι που άλλωστε του είχαν και αδυναμία, το φώναζαν χαϊδευτικά Casteli, το πυργάκι, αντιδιαστέλλοντάς το από το μεγαλειώδες Παλαμήδι, ενώ αργότερα οι μαχητές του '21, το' λεγαν «θαλασσόπυργο». Χτίστηκε για να προφυλάσσει το λιμάνι από ληστρικές πειρατικές επιδρομές και ως αμυντικό μέσο καταβύθισης επιτιθέμενων πλοίων χρησιμοποιήθηκε το ευφυές σύστημα της ενέδρας με αλυσίδα. Δένανε μια αλυσίδα από το Μπούρτζι, στης Ακροναυπλίας την μύτη στο σημείο «πέντε αδέλφια», εκεί που σήμερα βρίσκεται η ομώνυμη πλατεία άφηναν το εχθρικό πλοίο να προσεγγίσει και κατόπιν τραβώντας την το έκοβαν στη μέση. Γι αυτό το λιμάνι ονομαζότανε και Porto Cadena στην Ενετοκρατία, ενώ αργότερα στην επανάσταση, «λιμάνι της αλύσου»! Τα βράδια όταν λούζεται στο φως του φεγγαριού και των προβολέων μοιάζει με γιγαντιαίο καράβι ασάλευτο στο κύμα. Στην υπηρεσία του πολιτισμού... Ανάμεσα σε όλα τα υπόλοιπα που έχουν καταξιώσει την πόλη στην συνείδηση των επισκεπτών της ως προορισμό λατρεμένο, είναι και το πλήθος των καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, που λαμβάνουν χώρα καθ΄ όλη την διάρκεια του έτους. Αν αποφασίσετε να επισκεφτείτε το Ναύπλιο καλοκαίρι, μην παραλείψετε να παρακολουθήσετε το "Φεστιβάλ Ναυπλίου", που διοργανώνεται κάθε καλοκαίρι υπό την αιγίδα του Δήμου, όπου θα έχετε την ευκαιρία να απολαύσετε υπέροχες βραδιές με ποικίλα καλλιτεχνικά δρώμενα. Διάσημες είναι πλέον σε όλη την Ευρώπη οι «Μουσικές βραδιές» που διορ-γανώνονται σε διάφορες ρομαντικές γωνιές της πόλης κάτω από το φέγγος του φεγγαριού και των φωτισμένων κάστρων και στις οποίες συμμετέχουν διεθνούς φήμης ορχήστρες κλασικής μουσικής και πλήθος καταξιωμένων Ελλήνων και ξένων δημιουργών. Θαλασσόδαρτη και με ιστορία αιώνων στην τέχνη του ναυτικού, η πόλη του Ναυπλίου δεν θα μπορούσε να λείπει από τη «Ναυτική Εβδομάδα» που γιορτάζεται κάθε διετία. Οι εκδηλώσεις διαρκούν δεκαπέντε μέρες τέλη Ιουνίου με αρχές Ιουλίου και αποκορύφωμα έχουν την «ενετική βραδιά» με το ρίξιμο των πυροτεχνημάτων.

Ναύπλιο τουριστικής υποδομής...
Παρά το γεγονός ότι το Ναύπλιο αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς ιστορικούς χώρους της Ελλάδας και πόλη πρωτοστατούσα στις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, μάλλον δεν είναι αποκλειστικά αυτοί, οι λόγοι για τους χιλιάδες επισκέπτες του κάθε χρόνο. Το Ναύπλιο αποτελεί εγγυημένη διασκέδαση και χαλάρωση, καθώς η τουριστική του υποδομή το καθιστά την καλύτερη επιλογή για ολιγοήμερες και πολυήμερες διακοπές κάθε εποχή του έτους.
Το πιο πολυσύχναστο μέρος της πόλης είναι σαφώς το λιμάνι με τον υπέροχο Φάρο του που στέκει στην προέκταση του τεχνητού λι-μενοβραχίονα και αποτελεί αγαπημένο περίπατο και στέκι των πιτσιρικάδων. Δεκάδες προσεγμένα καφέ και υπέροχες γραφικές ταβέρνες προκαλούν με τα μεθυστικά αρώματα και τις ανόθευτες γεύσεις τους. Στην παλιά πόλη, μπαράκια και κλαμπάκια με δυνατή μουσική και ένταση, συνυπάρχουν αρμονικά σε λίγα μόνο τετραγωνικά, με ρομαντικές και ήσυχες γωνιές χαλάρωσης. Δεκάδες πανέμορφα μαγαζάκια με είδη παραδοσιακής τέχνης που μένουν ολημερίς και μέχρι αργά το βράδυ ανοιχτά, δίνουν στην πόλη έναν αμιγώς νησιώτικο χαρακτήρα. Το Ναύπλιο θα πρέπει επίσης να σημειώσουμε, πως είναι πόλη ερωτική και αποτελεί συχνότατο προορισμό ερωτευμένων ζευγαριών για γαμήλιο ταξίδι, αλλά και ιδανικό προορισμό για πρόταση γάμου... Άλλωστε οι ντόπιοι, με καμάρι, λένε πως αν δεν ερωτευθείς στο Ναύπλιο, δεν θα ερωτευθείς ποτέ, για σκεφτείτε το... Θαλάσσιες απολαύσεις Για τους λάτρεις των θαλάσσιων σπορ οι παραλίες Αρβανιτιά και Κα-ραθώνα αποτελούν ιδανικό χώρο αναψυχής, ρεμβασμού και εκτόνωσης. Μικροσκοπική και πανέμορφη η Αρβανιτιά πέντε λεπτά από το κέντρο της πόλης στον ίσκιο του Παλαμηδιού και της Ακροναυπλίας, ενδείκνυται για μπανάκι και καφέ, ενώ η ατελείωτη καταγάλανη και ζεστή Καραθώνα, πλήρως εξοπλισμένη για θαλάσσια σπορ «τελευταίας γενιάς», προτιμάται τόσο από οικογένειες όσο και από τολμηρούς. Οι ενδιάμεσες μικρές και καλά κρυμμένες παραλίες αποτελούν πειρασμό και καλό είναι να τις εξερευνήσετε.
Σε όσους αγαπούν την πεζοπορία, συστήνεται ο παραλιακός δρόμος στον ίσκιο του Παλαμηδίου, που ενώνει τις δυο ακτές και προσφέρει ακαταμάχητη θέα. Αν πάλι είστε πολύ ρομαντικοί, η συντομότερη διαδρομή από τον Φάρο της πλατείας «πέντε αδέρφια», μέχρι την Αρβανιτιά, θα σας μαγέψει, καθώς κάθε βράδυ είναι ολοφώτιστη και συνωστίζεται από τον κόσμο που ρεμβάζει στα πολυτελή καφέ και εστιατόρια. Πάνω ακριβώς από το δρομάκι αυτό ανεβαίνοντας κάμποσα σκαλάκια βρίσκεται το γραφικό μικρό εκκλησάκι της Παναγίτσας, που θεωρείται ότι σε χρόνια δίσεκτα λειτούργησε και σαν «κρυφό σχολειό».
Αναπλιώτικο φιλότιμο και φιλοξενία Για όσους επισκεφτούν το Ναύπλιο να μην ξεχάσουν να περάσουν μια βόλτα και από την περίφημη Αγία Μονή, την βυζαντινή εκκλησία στην περιοχή της Άριας, που αποτελεί την κατάφυτη συνοικία της πόλης. Για γεύσεις διαφορετικές συστήνεται μια βόλτα στα περίφημα «Πυργιώτικα» με τις γραφικές ταβέρνες τους και για χώνεψη βολτούλα στα «Λευκάκια». Μια ανάσα από θρυλικούς αρχαιολογικούς προορισμούς, αγκαλιασμένο από γάργαρες θάλασσες και λουσμένο στον εκτυφλωτικό ήλιο, το Ναύπλιο υποδέχεται τους πάντες.Σε όποιο άλλωστε σημείο του Ναυπλίου και αν πάει κανείς, η ζεστή αγκαλιά, το γενναιόδωρο χαμόγελο και η εγκαρδιότητα των ντόπιων, ανταμείβει. Πιάνουν την κουβέντα εύκολα και ενδιαφέρονται ειλικρινά να εξυπηρετήσουν τον επισκέπτη πασχίζοντας να κάνουν τον ονειρεμένο τόπο τους, ακόμη πιο θελκτικό. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι το φιλότιμο, η δύναμη αλλά και η νοικοκυροσύνη των ανθρώπων αυτών, έχει στο πρόσωπο των γυναικών του, υμνηθεί επαρκώς, από την λαϊκή μούσα: Να δω τις Αναπλιώτισσες τις Αναπλιωτοπούλες,πώς πλένουν, πώς λευκαίνουνε, πώς μοσχοσαπουνίζουν,βάζουν το φτύμα για νερό, το δάκρυ για σαπούνιβάζουν και την αγάπη τους ήλιο και τα στεγνώνουν!
Κείμενο: Σταυρούλα Πλίακου, από το Περιοδικό «ΕΠΑΘΛΟ», τεύχος 72, Ιαν./Φεβ. 2010